ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، تحریمهای گسترده و یکجانبه آمریکا علیه صنعت هوانوردی غیرنظامی ایران را محکوم کرد و هشدار داد که تداوم این روند، پیامدهای بدی برای هوانوردی منطقه و جهان خواهد داشت. گسترش این فشارها به تمامی شرکتهای هواپیمایی ایران در هشتم سپتامبر ۲۰۲۶، ایمنی پروازها را در سطح جهانی به خطر انداخته و استانداردهای ایمنی را به چالش کشیده است.
کنوانسیون شیکاگو ۱۹۴۴ و تحریمهای آمریکا
شیرودی در نامهای به رئیس شورای سازمان بینالمللی هوانوردی کشوری (ایکائو)، خواستار توجه فوری این نهاد به آثار مخرب محدودیتهای فراسرزمینی ایالات متحده شد. این فشارها که در واقع واکنشی به ناکامیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنگهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ است، در هشتم سپتامبر ۲۰۲۶ به گونهای تشدید شد که تمام شرکتهای هواپیمایی ایران را در بر گرفت.
چنین رویکردی با اصول بنیادین کنوانسیون هوانوردی بینالمللی یا همان کنوانسیون شیکاگو ۱۹۴۴ در تضاد است؛ پیمانی که توسعه هوانوردی را راهکاری مؤثر برای تقویت دوستی و تفاهم میان ملتها میداند.
تبدیل صنعت هوانوردی غیرنظامی به ابزاری برای بازیهای سیاسی، امنیت عمومی را تهدید کرده و جان مسافران و خدمه پروازها را به خطر میاندازد.
برنامه راهبردی ۲۰۵۰ و شعار هیچ کشوری عقب نماند
تحریمهای آمریکا سدی بزرگ در برابر تحقق هدف محوری برنامه راهبردی ایکائو (۲۰۲۶ تا ۲۰۵۰) است؛ برنامهای که با شعار «هیچ کشوری عقب نماند» (No Country Left Behind) طراحی شده است.
تضاد عمیقی میان این شعار و واقعیتهای تلخ کشورهای تحت تحریم وجود دارد. نگاهی به سالهای گذشته نشان میدهد ایکائو برای حمایت از توسعه یا حتی حفظ حداقلهای لازم برای تابآوری صنعت هوانوردی ایران، گام مؤثر و متناسبی برنداشته است.
ایران برای پر کردن این خلأ حمایتی سازمانهای بینالمللی، عمدتاً به توانمندیها و ظرفیتهای داخلی تکیه کرده تا ایمنی پروازها را حفظ کند.
حملات نظامی به بخش غیرنظامی هوانوردی ایران در کنار تحریمهای یکجانبه، محدودیتهای شدیدی در فضای هوایی ایجاد کرده است. نتیجه این وضعیت، اختلال در عملیات پروازی، تغییر مسیرهای متعدد و افزایش هزینههای عملیاتی بوده است.
تضعیف دسترسی به تجهیزات و خدمات حیاتی، تنها ایران را متأثر نمیکند، بلکه هوانوردی منطقهای را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. این سیاستهای آمریکا با منافع جهانی در تضاد است، هرچند تلاش تکراری آمریکا برای فشار بر ایران باز هم شکست میخورد.
هوانوردی غیرنظامی تحت هیچ شرایطی نباید به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی و اقتصادی تبدیل شود و هیچ دولت عضو کنوانسیون شیکاگو نباید چنین فشارهایی از دستیابی به سطح مناسب ایمنی هوانوردی بازداشته شود.
شیرودی با تأکید بر پیوستگی شبکه هوانوردی جهان یادآور شد که همه ما در یک سیاره زندگی میکنیم و زیر یک آسمان پرواز میکنیم؛ بنابراین ایمنی پروازها نباید قربانی سیاستهای تخریبی شود.
اهمیت این موضوع در این است که تحریمهای هوانوردی را نباید صرفاً یک مسئله اقتصادی دانست، چرا که مستقیماً با امنیت سرمایههای انسانی در ارتباط است. محدود شدن دسترسی به قطعات یدکی و تجهیزات ایمنی، ریسک حوادث هوایی را در آسمان منطقه بالا میبرد و این اتفاق برای هر شرکت هواپیمایی در جهان یک تهدید امنیتی محسوب میشود.
پرسشهای پرتکرار
تحریمهای جدید آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران از چه تاریخی آغاز شد؟
تمامی شرکتهای هواپیمایی ایران در تاریخ هشتم سپتامبر ۲۰۲۶ هدف تحریمهای ایالات متحده قرار گرفتند.
شعار «هیچ کشوری عقب نماند» مربوط به کدام برنامه است؟
این شعار مربوط به هدف محوری برنامه راهبردی سازمان بینالمللی هوانوردی (ایکائو) برای سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۵۰ است.
کنوانسیون شیکاگو ۱۹۴۴ چه دیدگاهی نسبت به هوانوردی دارد؟
این کنوانسیون توسعه هوانوردی بینالمللی را عاملی مؤثر برای ایجاد و حفظ دوستی و تفاهم میان ملتها و مردم جهان میداند.
