شهرکرد- یک روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به اینکه کودکان و نوجوانان با وجود هوش بالایشان، تحت تأثیر عوامل مختلف ممکن است تمرکزشان کاهش یابد، چند راهکار مفید به والدین ارائه داد.
سؤالات متداول
بر اساس اطلاعات موجود، ۲۵ مدرس حوزه و دانشگاه در چهارمحال و بختیاری بیان کردند که بازیوارسازی یکی از روشهای مؤثر و در دسترس خانوادهها برای تقویت تمرکز در کودکان و نوجوانان است. به عنوان مثال، بازی «گوش کن و بگو» هم در خانه و هم در مدرسه میتواند به تقویت قدرت شنیداری و تمرکز فکری کمک کند.
شریفی توضیح داد: بازی گوش کن و بگو کودک را به گوش دادن فعال وادار میکند تا با تمام حواسش به یک صدا یا حرف توجه کند. این مهارت در زندگی روزمره نیز کاربرد دارد؛ برای مثال، وقتی مادر از کودک میخواهد که اسباببازیهایش را جمع کند و او به سرعت این کار را انجام میدهد، نشاندهنده گوش دادن فعال اوست.
این روانشناس بازی «ببین و بگو» را نیز به عنوان یکی دیگر از روشهای تقویت تمرکز معرفی کرد و گفت: این بازی بر پایه مشاهده و یادآوری اطلاعات دیداری است و میتواند حافظه دیداری، توجه، تمرکز و دقت را در کودکان و نوجوانان تقویت کند. در این بازی، فرد باید آنچه را که برای مدت کوتاهی دیده به خاطر بسپارد و با اطلاعات جدید مقایسه کند تا تفاوتها یا جزئیات را به یاد آورد.
شریفی تأکید کرد: دقایقی که والدین با کودکان و نوجوانان خود در خانه به بازی میپردازند، بسیار سازنده و تربیتکننده است. کیفیت وقت گذرانی با فرزندان در خانه اهمیت زیادی دارد و والدین باید با آگاهی کافی مهارتهای آموزش و تربیت را یاد بگیرند و به صورت هدفمند وقت خود را به کودکان و نوجوانان اختصاص دهند.
وی همچنین اشاره کرد که یکی از عوامل کاهش تمرکز فرزندان، فضای پرچالش و اضطرابآور خانه است. استرس و اضطراب میتواند تمرکز را تضعیف کند و فشار روانی بر کودک و نوجوان را افزایش دهد. خانهای که محل دعوا و تنش والدین باشد، باعث حواسپرتی فرزندان میشود. بنابراین، والدین باید تا حد امکان از نزاع و بحث در حضور فرزندان خود پرهیز کنند و مهارتهای ارتباطی را یاد بگیرند.
شریفی افزود: زن و شوهر باید به هر نحوی که ممکن است اختلافات را کاهش دهند و در صورت نیاز به مشاور مراجعه کنند تا تغییرات مثبتی در زندگی خود و فرزندانشان ایجاد کنند. دعواهای والدین میتواند آسیبهای روحی سنگینی به فرزندان وارد کند.
این روانشناس و مشاور خانواده همچنین یادآور شد: گاهی والدین در کنار فرزند خود نشستهاند اما مشغول کارهای خود هستند و به فرزندشان توجهی ندارند. این رفتار میتواند به فرزند این احساس را القا کند که مورد توجه نیست.
شریفی بر اهمیت ارتباط مثبت والدین با کودک و نوجوان تأکید کرد و گفت: لحظاتی که والدین وقت خاصی برای فرزندان خود اختصاص میدهند، میتواند تأثیرات شگرفی بر تقویت تمرکز، احساس شادابی و رشد کودک و نوجوان داشته باشد. از والدین خواهش میکنم که از فواید وقت گذاشتن و بهویژه بازی کردن با کودک خود غافل نشوند و ساعتی از روز را با آرامش به این کار اختصاص دهند.
شریفی مسئولیتسپاری و تقسیم وظایف در خانه را از دیگر روشهای تقویت تمرکز دانست و گفت: والدین باید کارهای کوچک را به کودکان بسپارند تا این رویکرد تربیتی به آنها کمک کند در بزرگسالی انسانهای وظیفهشناس و مسئولیتپذیری شوند.
این روانشناس و مشاور خانواده همچنین یادآور شد: راهکار مؤثر برای تقویت تمرکز در کودکان این است که یک یا دو کار کوچک به آنها سپرده شود. اگر چندین کار به آنها داده شود، تمرکزشان به هم میریزد و ممکن است نتوانند به خوبی از پس همه آنها برآیند و دچار سرخوردگی شوند. بنابراین، باید با توجه به سن و تواناییهای فرزند، کارها تقسیم شود؛ مثلاً میتوان گفت تا زمانی که من در آشپزخانه سبزیها را پاک میکنم، تو این قسمت کمدت را مرتب کن.
شریفی ادامه داد: والدین باید توجه داشته باشند که با یک الگوی واحد نمیتوانند با فرزندان در سنین مختلف ارتباط برقرار کنند، زیرا هر سن ویژگیهای خاص خود را دارد که والدین باید نسبت به آن آگاهی داشته باشند تا مراحل تربیت را به خوبی طی کنند.
توجه به مهارت تمرکز در کودکان و نوجوانان نه تنها به بهبود عملکرد تحصیلی آنها کمک میکند، بلکه بر روی سلامت روانی و اجتماعی آنها نیز تأثیرگذار است. والدین با آگاهی از روشهای تقویت تمرکز میتوانند به فرزندان خود کمک کنند تا در زندگی روزمره و در مواجهه با چالشها بهتر عمل کنند.
پرسشهای پرتکرار
چرا تمرکز در کودکان و نوجوانان مهم است؟
تمرکز به کودکان و نوجوانان کمک میکند تا در تحصیل و فعالیتهای روزمره موفقتر عمل کنند و از استرس و اضطراب کمتری رنج ببرند. بازیهایی مانند «گوش کن و بگو» و «ببین و بگو» میتوانند به تقویت تمرکز و قدرت شنیداری کودکان کمک کنند.
چه بازیهایی برای تقویت تمرکز مناسب هستند؟
چگونه میتوان فضای خانه را برای تقویت تمرکز مناسب کرد؟
کاهش تنش و استرس در خانه و ایجاد فضایی آرام و محبتآمیز میتواند به بهبود تمرکز فرزندان کمک کند.
آیا تقسیم وظایف بین کودکان میتواند به تقویت تمرکز کمک کند؟
بله، سپردن کارهای کوچک به کودکان میتواند حس مسئولیتپذیری آنها را افزایش دهد و تمرکزشان را تقویت کند.