تعداد موزههای ایران پس از انقلاب اسلامی ۱۶ برابر شده است. علی دارابی، قائم‌مقام و مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در مشهد اعلام کرد که کشور اکنون ۸۳۰ موزه دارد، در حالی که پیش از انقلاب این رقم به ۵۰ مورد نمیرسید. این گسترش زیرساختی در کنار وجود بیش از ۱۴ هزار بنای تاریخی، نشان از تلاش برای حفظ هویت ملی و تمدنی در دوران‌های سخت، از جمله دوران دفاع مقدس، دارد.
۸۳۰ موزه و گنجینه ملی ایران
جالب است بدانید ایران با وجود تفاوت جمعیت شدید با کشورهایی مثل هند، در زمینه موزه‌داری پیشی گرفته است؛ هند با ۱.۵ میلیارد نفر جمعیت ۸۰۰ موزه دارد، اما ایران مدیریت ۸۳۰ موزه را بر عهده دارد. طبق برنامه هفتم توسعه، هدف نهایی این است که تعداد موزهها در سراسر کشور به هزار مورد برسد.
دارابی تأکید کرد که هیچ جای جهان گنجینه‌ای متشکل از یک میلیون اثر تاریخی ندارد. از این حجم عظیم، تنها ۴۳ هزار اثر از سال ۱۳۱۰ تاکنون ثبت شده است. این آثار در واقع زیربنای اصالت و هویت ایرانی اسلامی را شکل می‌دهند.
هیچ کجای دنیا، یک میلیون اثر تاریخی وجود ندارد. هیچ کجای دنیا کشوری وجود ندارد که تا ۶۰ سال آینده، پرونده درانتظار ثبت یونسکو داشته باشد.
سازمان میراث فرهنگی درست در دوران دفاع مقدس تأسیس شد و اسناد ملی میراث فرهنگی و سند ملی موزه‌داری نیز در روزهای سخت جنگ به تصویب رسیدند. این موضوع ثابت می‌کند که ثبت گنجینه ملی حتی در بحرانی‌ترین شرایط هم اولویت داشته است.
پروندههای یونسکو و محوطه تاریخی خرم آباد
تداوم در ارائه پروندههای ثبت جهانی به یونسکو از دستاوردهای سازمان میراث فرهنگی است. ایران در سه جلسه اخیر یونسکو بهطور مستمر پیشنهادهای خود را ارائه کرده است. غارها و محوطه تاریخی خرم آباد با قدمت ۶۳ هزار سال نمونه‌ای از این آثار است که دبیر یونسکو ثبت آن را افتخار دانست.
سفیر یونسکو در ایران هنگام بازدید از قلعه الموت پیشنهاد داد کل ایران به صورت یکپارچه در فهرست آثار جهانی ثبت شود. چنین دیدگاهی نشان‌دهنده گستردگی تمدنی ایران است که حتی کارشناسان بین‌المللی را خیره می‌کند. در این میان، نقش خراسان کلیدی است؛ دارابی معتقد است اگر تاریخ ایران نوشته شود، فصل نخست آن مربوط به خراسان است. این اهمیت هم به دلیل حضور مضجع منور امام رضا (ع) و هم زیربنای هویتی خراسان بزرگ است.
تمدن و فرهنگ، راز بقای ایرانیان در برابر تهاجمات تاریخی بوده است. ایران در برابر توحش مغولان و آتش اسکندر تاب آورد، زیرا هر کسی با تیغ به این میهن آمد، در نهایت راه و رسم تمدن را آموخت.
تهدیدات خارجی علیه میراث فرهنگی ایران همواره وجود داشته است. رئیس جمهور متوهم آمریکا در اظهاراتی گفته است که تاریخ و تمدن ایران را نابود خواهد کرد. این رویکرد تخریبی در هدف قرار دادن موزهها و محوطه‌های تاریخی طی جنگ‌ها مشهود بود.
افزایش ۱۶ برابری تعداد موزهها و ثبت آثار در یونسکو، تنها یک رشد عددی نیست، بلکه ابزاری برای مقابله با تلاش‌های تخریبی قدرت‌های جهانی و تقویت دیپلماسی فرهنگی ایران در سطح بین‌المللی است تا هویت ملی برای نسل‌های آینده حفظ شود.
سؤالات متداول
تعداد موزههای ایران در مقایسه با پیش از انقلاب چقدر تغییر کرده است؟
تعداد موزههای کشور ۱۶ برابر شده است؛ به طوری که پیش از انقلاب تعداد موزهها به ۵۰ مورد نمیرسید و اکنون ۸۳۰ موزه در ایران فعال است.
وضعیت ثبت آثار تاریخی ایران در یونسکو چگونه است؟
ایران در سه جلسه اخیر یونسکو بهطور مستمر پروندههای ثبت را ارائه کرده و حتی پروندههایی برای ۶۰ سال آینده در انتظار ثبت دارد.
قدمت محوطه تاریخی خرم آباد چقدر است؟
غارها و محوطه تاریخی خرم آباد دارای قدمتی بالغ بر ۶۳ هزار سال هستند.
هدف سازمان میراث فرهنگی برای تعداد موزهها در برنامه هفتم توسعه چیست؟
هدف این است که تعداد موزههای کشور از ۸۳۰ مورد فعلی به ۱۰۰۰ موزه برسد.
