علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن سیمان، در ۱۵ مهر ۱۴۰۵ هشدار داد که وجود آب و آلودگی در محمولههای مازوت، مصرف سوخت را به‌شدت افزایش داده و کارخانه‌ها را با جریمه‌های سنگین اضافه‌مصرف مواجه میکند. این بحران که ریشه در دستکاری سوخت در مسیر حمل دارد، نه‌تنها هزینه‌های عملیاتی تولیدکنندگان را بالا می‌برد، بلکه به دلیل نبود نظارت دقیق در زنجیره توزیع، فشار مالی ناعادلانه‌ای را به بخش صنعت تحمیل میکند.
دستکاری محمولههای مازوت در مسیر حمل
او توضیح داد که وزارت نفت سوخت را از پالایشگاه‌ها و انبارهای نفت تحویل می‌دهد و در نقطه خروج، کیفیت آن استاندارد است؛ اما مشکل دقیقاً از زمانی شروع میشود که تانکرها به سمت کارخانه‌ها حرکت می‌کنند.
قیمت یارانهای مازوت انگیزههای زیادی برای دستکاری محموله ایجاد کرده است، تا جایی که برخی تانکرها در مسیر حمل، بخشی از سوخت را تخلیه و جایگزین آن آب می‌کنند.
کارخانههای سیمان برای اثبات این موضوع، مستندات و فیلم‌هایی دارند که لحظه‌ی ورود آب و آلودگی به سیستم و رسیدن مستقیم آن به مشعلها را ثبت کرده است.
این آلودگی‌ها کیفیت سوخت را پایین آورده و باعث میشود برای تولید هر تن محصول، حجم سوخت بیشتری مصرف شود. هرچند این مسئله لزوماً کیفیت نهایی سیمان را تغییر نمی‌دهد، اما ظرفیت تولید و هزینه‌های جاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی و جریمه‌های اضافه‌مصرف
تفاوت بنیادین میان تحویل گاز و مازوت در امنیت زنجیره توزیع است. گاز از طریق خط لوله در سیستمی بسته منتقل میشود و اندازهگیری آن دقیق است، اما مازوت با تانکر جابه‌جا میشود و حتی با وجود پلمب، احتمال دخل و تصرف در آن وجود دارد.
این وضعیت در مسیرهای طولانی و مناطق دوردست شدیدتر است و هزینه حمل را بر اساس موجودی انبارهای شرکت ملی نفت تغییر می‌دهد. بزرگ‌ترین فشار مالی زمانی ایجاد میشود که سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی محاسبات سالانه را انجام می‌دهد، چرا که برای هر واحد تولیدی شاخص مصرف مشخصی تعریف شده است.
مشکل ما با مازوت فقط تأمین سوخت نیست. ما با افزایش هزینه خرید سوخت نسبت به گاز، مشکلات ناشی از دخل و تصرف در مسیر حمل، وجود آب و آلودگی در محموله و همچنین افزایش مصرف سوخت مواجه هستیم.
اگر مصرف سوخت از حد تعیین‌شده فراتر رود، جریمه‌های سنگین اضافه‌مصرف اعمال میشود. مشکل اینجاست که سازمان بهینه‌سازی توجهی به کیفیت سوخت تحویلی یا وجود آب در آن ندارد و تولیدکننده باید پاسخگوی این افزایش مصرف باشد.
به دلیل محدودیت ناوگان حمل، کارخانه‌ها نمی‌توانند تانکرهای متخلف را رد کنند، زیرا رد کردن محموله به معنای توقف تولید است و تانکر جایگزین به راحتی یافت نمی‌شود. در نتیجه، تولیدکنندگان ناچارند سوخت بی‌کیفیت را بپذیرند تا چرخه تولید متوقف نشود و در عوض، بابت خطای زنجیره توزیع جریمه شوند.
در کنار این چالش‌های صنعتی، دسترسی به تخصص‌های فنی برای بهینه‌سازی این فرآیندها اهمیت زیادی دارد؛ مشابه رقابت شدیدی که برای ورود به رشته‌های برتر مانند کامپیوتر شریف و مقصد رتبه‌های برتر ریاضی کنکور ۱۴۰۵ وجود دارد.
ساختار نظارتی سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی در این نقطه حیاتی است؛ زیرا کارخانه‌ها بابت تخلفاتی که در مسیر حمل و خارج از کنترل آن‌ها رخ می‌دهد، جریمه‌های مالی سنگینی می‌پردازند که منجر به افزایش قیمت تمام شده محصول و کاهش توان رقابتی صنعت سیمان میشود.
پاسخ به پرسش‌های رایج
علت اصلی دستکاری در محمولههای مازوت چیست؟
ماهیت یارانهای مازوت باعث شده تا تفاوت قیمت، انگیزههای مالی زیادی برای جابهجایی یا دستکاری محموله در مسیر حمل ایجاد کند.
چرا تحویل گاز ایمنتر از مازوت است؟
گاز برخلاف مازوت که با تانکر حمل میشود، از طریق خط لوله و در یک سیستم کاملاً بسته به مشعلها میرسد و میزان مصرف آن توسط کنتور به‌طور دقیق اندازهگیری میشود.
چرا کارخانههای سیمان محمولههای آلوده را میپذیرند؟
به دلیل کمبود ناوگان حمل، اگر کارخانهای از پذیرش تانکر متخلف خودداری کند، احتمالاً محموله جایگزین دریافت نخواهد کرد و تولیدش متوقف میشود.
