به مناسبت روز مراکز سیار در ۱۵ مهر، حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، شصت سال فعالیت این واحدها را نمادی از تلاش برای گسترش عدالت فرهنگی توصیف کرد. هدف از راه‌اندازی این مراکز در سال ۱۳۴۵، رساندن کتاب و فرهنگ به دورافتاده‌ترین نقاط ایران بود تا هیچ فاصله جغرافیایی‌ای مانع رشد فکری کودکان نشود.
حضور کتابخانههای سیار در روستاها و میان عشایر، شکاف دسترسی به منابع آموزشی را پر می‌کند. این رویکرد فرصتی برابر می‌دهد تا کودکانی که در محلههای کمبرخوردار بزرگ می‌شوند، استعدادهایشان را بشناسند و از حق بنیادین مطالعه بهره‌مند شوند. این تلاش مستمر، کتاب را در نقاط دورافتاده به ابزاری برای تفکر و آفرینش تبدیل کرده است.
سال ۱۳۴۵ و آغاز مسیر شصت ساله
کتابخانههای سیار کانون با هدف باز کردن پنجره‌های فرهنگی در نقاط دورافتاده و بر اساس اطلاعات موجود، ۶۹۷۰۷۶۹ شکل گرفتند. مربیان کانون طی این شصت سال، جاده‌های دشواری را پیمودند تا کتاب و هنر را به دست کودکانی برسانند که دسترسی به کتابخانههای ثابت برایشان ممکن نبود.
لبخند کودکان در انتهای مسیرهای سخت، بخشی از هویت این مراکز است. مربیان با تکیه بر شناختی عمیق از دنیای کودکان، قصه‌ها و هنر را به تجربه‌ای زنده تبدیل میکنند تا اعتماد کودکان مناطق محروم جلب شود. در این مسیر، عدالت فرهنگی یعنی تضمین حق مطالعه و تفکر برای همه، فارغ از جمعیت یا موقعیت جغرافیایی روستاها. مربیان کانون با همین روش، محیطی مناسب برای شکوفایی استعدادها می‌سازند.
مربیان کانون و تحقق عدالت فرهنگی
هر کودک، هر کجا که زندگی می‌کند، حق دارد بخواند، بیندیشد، بیافریند و توانایی‌های خود را بشناسد.
این دیدارها فرصتی است تا صدای کودکان شنیده شود، آن‌ها قصه‌های سرزمینشان را روایت کنند و در شکل دادن به فعالیت‌ها نقش داشته باشند. نگاه تازه کودکان و فرهنگ بومی، غنای خاصی به این همراهی می‌بخشد.
تأمین وسایل نقلیه ایمن و تجهیز کتابخانه‌ها به منابع به‌روز، پیش‌شرط استمرار این راه و حمایت از مربیان است. مربیانی که سال‌ها در جاده‌ها بوده‌اند تا کودکی در انتهای یک مسیر تنها نماند، ستون‌های اصلی این شبکه فرهنگی هستند.
در کنار این حمایت‌های فرهنگی، برنامه‌هایی مثل هدیه شهرداری تهران به نوزادان نیز اهمیت توجه به حقوق کودکان را در مراحل مختلف رشد نشان می‌دهد.
مراکز سیار کانون برای جلوگیری از انزوای فرهنگی کودکان در مناطق دورافتاده ایجاد شده‌اند. این واحدها نقشی حیاتی در شناسایی استعدادهای ناشناخته در روستاها و مناطق عشایری دارند تا عدالت آموزشی در سطح ملی محقق شود.
سؤالات متداول
روز مراکز سیار کانون چه زمانی است؟
روز مراکز سیار کانون در تاریخ ۱۵ مهر هر سال گرامی داشته میشود.
فعالیت مراکز سیار کانون از چه سالی آغاز شد؟
این مراکز فعالیت خود را از سال ۱۳۴۵ آغاز کردند و اکنون شصت سال از شروع این مسیر می‌گذرد.
هدف اصلی از ایجاد کتابخانههای سیار چیست؟
هدف اصلی، گسترش عدالت فرهنگی و رساندن کتاب، فرهنگ و فرصتهای شکوفایی به کودکان و نوجوانانی است که در روستاها، مناطق عشایری و محلههای کمبرخوردار زندگی میکنند.
