ایلام – سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی در ایلام، حالا به تهدیدی جدی برای سلامت خاک، کیفیت هوا و معیشت پایدار مردم منطقه تبدیل شده است. شاید این اقدام در ظاهر راهی سریع برای آمادهسازی زمین به نظر برسد، اما در واقعیت، ساختار زیست‌محیطی خاک را تخریب کرده و میکروارگانیسم‌های مفید آن را از بین می‌برد.
۲۸۰ هکتار خسارت در مزارع ایلام
مهدی تیموری (۶۹۸۳۴۲۶)، مدیرکل حفاظت محیط زیست ایلام، از وقوع ۲۱ فقره آتش‌سوزی در اراضی کشاورزی استان از ابتدای سال جاری خبر داد. این حوادث باعث شد حدود ۲۸۰ هکتار از زمین‌های زراعی در آتش بسوزد.
آتش زدن بقایای محصولات کشاورزی، روشی غیرعلمی و آسیب‌زا محسوب می‌شود که نه تنها به خاک و هوا آسیب می‌زند، بلکه سرمایه اقتصادی کشاورز را نیز نابود می‌کند
او معتقد است کاه و کلش کاربردهای گسترده‌ای در تغذیه دام و تولید کودهای آلی دارند. سوزاندن این مواد یعنی از دست رفتن سرمایه‌های اقتصادی که می‌توانست دوباره در چرخه تولید کشاورزی به کار گرفته شود.
تیموری هشدار داد که این آتش‌سوزی‌ها علاوه بر آلودگی هوا، حاصلخیزی زمین‌ها را کاهش داده و سرعت فرسایش خاک را بالا می‌برد.
ماده ۲۰ قانون هوای پاک و تهدید جنگل‌های زاگرس
یاسم خانمحمدیان، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری ایلام، روی ممنوعیت قانونی این رفتار دست گذاشت. او یادآور شد طبق ماده ۲۰ قانون هوای پاک، هرگونه سوزاندن بقایای گیاهی در اراضی زراعی ممنوع است و متخلفان با مجازات‌های قانونی روبرو خواهند شد.
دود غلیظ ناشی از این آتش‌سوزی‌ها سلامت همگان را به خطر می‌اندازد و به‌ویژه برای کودکان و بیماران تنفسی یک تهدید جدی است.
یکی از بزرگ‌ترین خطرات برای جنگل‌های زاگرس در ایلام، آتش زدن پس‌چرای مزارع در حاشیه عرصه‌های ملی است. یک وزش باد ساده می‌تواند زبانه‌های آتش را به دل جنگل‌ها ببرد و درختان بلوط چندصدساله را به خاکستر تبدیل کند.
خانمحمدیان از کشاورزان خواست برای جلوگیری از این فجایع طبیعی، در مرز مزارع خود «آتش‌بُر» ایجاد کنند و از سوزاندن بقایا خودداری نمایند. فیض الله زینی وند، کارشناس جهاد کشاورزی استان، توضیح داد که برخی کشاورزان برای آمادهسازی سریع زمین جهت کشت دوم محصولاتی نظیر ماش، کنجد و حبوبات به این روش متوسل می‌شوند.
او هشدار داد این سود کوتاه‌مدت، خسارات جبران‌ناپذیری به عناصر غذایی خاک وارد می‌کند. راهکار علمی به جای آتش زدن، استفاده از مدیریت فنی بقایا، کودهای ازته و ادوات خاکورزی حفاظتی است.
زینی وند پذیرفت که رویکرد صرفاً سلبی و صدور بیانیه کافی نیست؛ به همین دلیل سازمان جهاد کشاورزی در تلاش است بسته‌های حمایتی و ترویجی ویژه‌ای را تدوین کند تا کشاورزان را به ترک این عادت ترغیب نماید.
برای آشنایی با نکات فنی در نگهداری از تجهیزات الکترونیکی هنگام تغییرات سخت‌افزاری، مطالعه چرا بهتر است هنگام تعویض سیم‌کارت گوشی را خاموش کنید؟ مفید است.
سوزاندن مزارع در ایلام را نباید صرفاً یک مسئله محلی دانست، چرا که به دلیل مجاورت با جنگل‌های زاگرس، خطر نابودی پوشش گیاهی چندصدساله وجود دارد. همچنین تخریب ساختار خاک در درازمدت، باعث کاهش بهره‌وری کشاورزی و تهدید امنیت غذایی منطقه می‌گردد.
آنچه باید بدانید
چرا کشاورزان بقایای محصولات را میسوزانند؟
برخی کشاورزان برای آمادهسازی سریع زمین جهت کشت دوم محصولاتی مانند ماش و کنجد از آتش استفاده میکنند، هرچند این روش کاملاً غیرعلمی است.
مجازات قانونی سوزاندن بقایای گیاهی چیست؟
مطابق با ماده ۲۰ قانون هوای پاک، سوزاندن بقایای گیاهی در اراضی زراعی ممنوع است و متخلفان مشمول مجازات‌های قانونی خواهند شد.
جایگزینهای علمی برای سوزاندن کاه و کلش چیست؟
بهکارگیری روشهای کمپوست کردن، تبدیل بقایا به خوراک دام، استفاده از کودهای ازته برای تسریع تجزیه و استفاده از ادوات خاکورزی حفاظتی، بهترین راهکارهای جایگزین هستند.
