در لرستان، شهر ازنا روایت متفاوتی از تولید لوبیا دارد. اینجا هر هکتار از مزارع سبز، حلقهای از یک زنجیره است که معیشت مردم، مدیریت منابع آب، تجربه بومی و تکنولوژیهای مدرن را به هم پیوند میزند تا تولید محصول با کمترین آسیب به طبیعت ممکن شود. با توجه به ویژگیهای اقلیمی و تخصص کشاورزان، ۶۹۵۰۸۷۰ شهرستان ازنا حالا به قطب اصلی تولید لوبیا در لرستان تبدیل شده است؛ محصولی که صادق رحمتی، مدیر جهاد کشاورزی ازنا، آن را یکی از ستونهای استراتژیک اقتصاد منطقه میداند.
سهم ۵۵ درصدی ازنا در تولید لوبیای لرستان
ازنا با ۸ هزار و ۵۰۰ هکتار سطح زیرکشت، به تنهایی حدود ۵۵ درصد از کل تولید لوبیای استان لرستان را به دوش میکشد. چنین تمرکز تولیدی باعث شده تا هر تغییر کوچکی در روشهای کشت یا مدیریت بذر، مستقیماً بر امنیت غذایی و درآمد روستاییان این منطقه اثر بگذارد.
«راهبرد اصلی جهاد کشاورزی لرستان، صرفاً افزایش سطح زیرکشت نیست؛ بلکه باید عملکرد در واحد سطح افزایش یابد، مصرف نهادهها مدیریت شود و میزان مصرف آب کاهش پیدا کند.»
برآوردها نشان میدهد امسال بیش از ۲۴ هزار تن لوبیای باکیفیت از مزارع ازنا برداشت و روانه بازار شود. البته رسیدن به این رقم در شرایط فعلی، تنها با عبور از روشهای سنتی و حرکت به سمت کشاورزی دقیق ممکن است تا بهرهوری در هر متر مربع زمین به حداکثر برسد.
مکانیزاسیون و مدیریت مصرف آب در مزارع
محور اصلی برنامههای سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، تغییر رویکرد از توسعه افقی به توسعه عمودی است. ندا محمدیپور، مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی لرستان، میگوید کشت مکانیزه در ۱۱ هزار هکتار از اراضی منطقه اجرا شده است.
دقت عملیات کاشت با استفاده از دستگاههای دو و چهار ردیفه روی پشته در ۳,۵۰۰ هکتار افزایش یافته است. برای اینکه دسترسی کشاورزان به ماشینآلات مدرن راحتتر شود، ۱۵ دستگاه کاشت جدید به صورت مشارکتی خریداری شد.
تغییرات فقط محدود به تجهیزات نیست و کیفیت بذرها هم تحول یافته است. تأمین ۱۲۰ تن بذر اصلاحشده از ارقامی مثل قرمز یاقوت، چیتی کوشا و سفید الماس، زیربنای افزایش بازدهی محصول شده است. همچنین در ۶ هزار هکتار از زمینها از کودهای ریزمغذی استفاده شد تا کیفیت دانهها ارتقا یابد.
در کنار اینها، مقابله با بحران آب حیاتیترین بخش این تحول است. نامدار صیادی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان، اعلام کرد که ۶ هزار هکتار از اراضی لوبیا به سیستمهای نوین آبیاری مجهز شدهاند و همین اقدام باعث کاهش ۵۰ درصدی مصرف آب در این مناطق شده است.
مقایسه مصرف آب در روش سنتی (۱۲ هزار مترمکعب در هکتار) با روش نوین (۶ هزار مترمکعب در هکتار)، نشاندهنده یک صرفهجویی عظیم است. مجموع این ذخیره آب بیش از ۳۶ میلیون مترمکعب برآورد میشود؛ حجمی که با ظرفیت سد ایوشان در خرمآباد برابری میکند.
بهینهسازیها ثابت میکند کشاورزی منطقه از تکیه بر تجربه صرف، به سمت ترکیبی از دانش فنی و ابزار پیش میرود. همانطور که در برخی نقاط کشور تضاد میان مواد اولیه و کیفیت محصول نهایی دیده میشود، مثلاً در مورد کیفیت نان در ایلام، در ازنا تلاش بر این است که کیفیت بذر و مدیریت درست آب، محصولی ممتاز و رقابتی خلق کند.
تغییر مسیر از «گسترش زمین» به «افزایش بهرهوری»، در واقع پاسخی عملی به بحران کمآبی ایران است. وقتی تولید ۲۴ هزار تنی محصول با نیمی از مصرف آب قبلی محقق شود، مدل کشاورزی از حالت تخریبی به حالت پایدار تبدیل میشود و معیشت کشاورزان در برابر تغییرات اقلیمی تضمین میگردد.
پرسشهای پرتکرار
سهم شهرستان ازنا در تولید لوبیای استان لرستان چقدر است؟
شهرستان ازنا با ۸ هزار و ۵۰۰ هکتار سطح زیرکشت، حدود ۵۵ درصد از کل تولید لوبیای استان لرستان را به خود اختصاص داده است.
میزان صرفهجویی آب در مزارع مجهز به آبیاری نوین چقدر بوده است؟
استفاده از سیستمهای نوین آبیاری در ۶ هزار هکتار، مصرف آب را ۵۰ درصد کاهش داده و بیش از ۳۶ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده است.
چه مقدار بذر اصلاحشده برای تولید لوبیا در نظر گرفته شده است؟
حدود ۱۲۰ تن بذر اصلاحشده از ارقام مختلف توسط شرکت بذر دستچین ازنا تأمین شده است.
پیشبینی میزان تولید لوبیا در شهرستان ازنا برای سال جاری چند تن است؟
پیشبینی میشود امسال بیش از ۲۴ هزار تن انواع لوبیای باکیفیت در شهرستان ازنا تولید شود.
